دیالۆگ

 ئاماده‌کردنی: سه‌ڵاحه‌دین بایه‌زیدی
گۆڤاری رۆژه‌ڤ که‌ گۆڤارێکی سیاسی، کۆمه‌ڵایه‌تی‌و کلتورییه‌‌و له‌ تاران ده‌رده‌چێت، له‌ ژماره‌ی (3و 5)ی ساڵی 1386دا دۆسێیه‌کی تایبه‌تی به‌ناوی (کوردو بیری چه‌پ) بڵاوکردوه‌ته‌وه‌، له‌و دۆسێیه‌دا چه‌ند چاوپێکه‌وتنێکی له‌گه‌ڵ‌ کۆمه‌ڵێک روناکبیری کوردو ئێرانیدا به‌خۆگرتوه‌، لێره‌دا ئه‌م چاوپێکه‌وتنه‌یان بڵاوده‌که‌ینه‌وه‌.
* وه‌ک زۆر شتی تر بیری چه‌پیش به‌شێوه‌یه‌کی ئۆرجیناڵ‌ نه‌گه‌یشتوه‌ته‌ کورد، واتا له‌ رێگه‌ی عه‌ره‌به‌کان یان فارس یاخود تورکه‌کانه‌وه‌ به‌ کورد گه‌یشتوه‌، ئایا هه‌ر ئه‌میش هۆکارێک نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی چه‌پی کورد هه‌میشه‌ له‌ژێر چه‌تری ئه‌وانی تردا بێت‌و نه‌توانێت وه‌ک ته‌ڤگه‌رێکی سه‌ربه‌خۆی کاربکات؟
د.ره‌فیق سابیر: کۆمه‌ڵی کوردستان له‌ هیچکام له‌و وڵاتانه‌ی کوردستانیان به‌سه‌ردا دابه‌شکراوه‌، په‌یوه‌ندی راسته‌وخۆی کلتوری‌و سیاسی له‌گه‌ڵ‌ وڵاتان‌و کلتوری ئه‌وروپاییدا‌ نه‌بوه‌. له ‌کوردستاندا زمان‌و کلتوری نه‌ته‌وه‌ی سه‌رده‌ستی عه‌ره‌ب، یان تورک یاخود فارس له‌ خوێندن‌و نوسیندا به‌ زۆره‌ملێ به‌سه‌ر منداڵی کوردو کۆمه‌ڵی کوردستاندا سه‌پێنراون، له‌ هه‌مانکاتدا ده‌وڵه‌تی ناسیۆنالی ئه‌و نه‌ته‌وانه‌ به‌ جۆرێکی سیستماتیک هه‌وڵی له‌ناوبردنی کلتوری کوردی‌و کوشتنی زمانی کوردییان داوه‌، بۆیه‌ په‌یوه‌ندیی کلتوریی کورد راسته‌وخۆ له‌گه‌ڵ‌ کلتوری نه‌ته‌وه‌ سه‌رده‌سته‌کانی کوردستان بوه، نه‌ک له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وروپا، هه‌ر‌ له‌ رێی ئه‌وانیشه‌وه‌ دیارده‌ی نوێی فیکری، فه‌لسه‌فی‌و ئایدۆلۆژی گه‌یشتونه‌ته‌ کوردستان‌....

ئه‌م دیمانه‌یه به‌زمانی فارسی و له‌گۆڤاری رۆژه‌ڤدا بڵاو بۆته‌وه، ئه‌مڕۆش له‌سایتی سبه‌ی و رۆژنامه‌ی رۆژنامه‌دا بڵاو بۆته‌وه. دیاره من خۆم دیمانه‌كه‌م بۆ نه‌ناردون، له‌وه ده‌چێ د. ره‌فیق خۆی دیمانه‌كه‌ی بۆ به‌ڕێ كردبن چونكه پێشتر پێی وتبوم به‌كوردیش له‌رۆژنامه‌یه‌كی ئێره‌دا بڵاوی ده‌كه‌مه‌وه.

دیمانه‌كه‌ له‌سایتی سبه‌یدا

دیمانه‌كه له‌رۆژنامه‌ی "ڕۆژنامه‌"دا

له‌توركیه‌وه؛ سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی

باهۆز (Fırtına) فیلمێكی سینه‌مایی و به‌رهه‌می ناوه‌ندی میزۆپۆتامیایه‌. سیناریۆكه‌ی له‌لایه‌ن كازم ئۆزه‌وه ئاماده‌ كراوه. ده‌رهێنه‌ره‌كه‌یشی هه‌ر كازم ئۆز به‌خۆیه‌تی.

ده‌مه‌وێ هه‌ست و رامانی خۆم سه‌باره‌ت به‌م فیلمه ده‌رببڕم.

هه‌ڤاڵێكی زۆر گه‌نج و نزیكم هه‌یه. ساڵانی ده‌سپێكی رۆیشتنه زانكۆی بۆ ده‌گێڕامه‌وه. كۆتایی هه‌شتاكان و سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كانی سه‌ده‌ی رابردو... ده‌یوت؛ ده‌مانزانی توركین، به‌ڵام نه‌مانده‌زانی له‌چ لایه‌نێكه‌وه توركین. مه‌راقمان ده‌كرد بزانین كورده‌كان له‌چ لایه‌نێكه‌وه توركن؟ بۆ ئه‌مه‌ش ده‌بوایه كتێبمان بخوێندایه‌ته‌وه. بۆ نامیلكه و كتێب گه‌ڕاین و پرسیارمان كرد. كتێبفرۆشێك پێشنیاری پێكردین كتێبه‌كانی بێشكچی بخوێنینه‌وه. له‌ئه‌نجامی ئه‌و خوێندنه‌وانه‌دا هایه‌دار بوین ره‌گ و بنه‌چه‌ی ئێمه كورده‌و زانیمان كوردیش نه‌ته‌وه‌یه‌كی جیاوازه....

این  مصاحبه در شماره شش و هفت مجله رۆژه‌ڤ در تهران منتشر شده‌ است.
رۆژه‌ڤ: آقاي دكتر، از تعريف نظم (سيستم) نوين جهاني شروع مي‌نماييم، بنظر شما ارتباط مسئله كرد با نظم نوين جهاني و سرنوشت كرد بعد از فروپاشي سيستم دوقطبي، چگونه تبيين مي‌گردد؟
سؤال بسيار مهمي است و احتمالاً نيز نتوانيم در اين زمان كم، تمامي ابعاد آن را مورد بررسي قرار دهيم؛ چرا كه از همان ابتداي خاتمه‌ي جنگ جهاني اول كه مسئله كرد در جايگاه مسئله‌ي دولت ـ ملت خود را مطرح مي‌نمايد، مسئله‌ي كرد نيز ابعاد بين‌المللي بخود مي‌گيرد. از همان زمان نيز جستجوي راه حلي براي مسئله‌ي كرد به بخشي مهم يا محركه‌اي مهم براي سيستم بين‌المللي تلقي مي‌گرديده است......

  سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی
یه‌كێك له‌خاڵه‌ پۆزه‌تیڤه‌كانی جوڵانه‌وه‌ی كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان تا ئه‌مڕۆ ئه‌وه بوه كه‌ ئه‌م جوڵانه‌وه‌یه، مۆركێكی ئاینی پێوه نه‌بوه‌و هیچ حزبێكی سیاسی ئیسلامیش نه‌بوه كه بتوانێت خه‌ڵك ئاڕاسته بكات. ئه‌و هه‌وڵه گه‌رچی له‌سه‌ره‌تاكانی هاتنه سه‌ر كاری كۆماری ئیسلامی كه ئه‌ویش به‌شێوه‌یه‌كی سنوردار له‌هه‌ندێك ناوچه‌دا بره‌وی هه‌بو.به‌ڵام له‌گه‌ڵ به‌رزبونه‌وه‌و په‌ره‌سه‌ندنی خه‌باتدا، كه‌مڕه‌نگتر بوه تا گه‌یشته ئاستێك كه‌شوێنه‌واری نه‌ما.

ده‌ربڕینی ئه‌و چه‌ند دێڕه دژایه‌تی نییه له‌گه‌ڵ هیچ رێكخراوو سازییه‌كی ئیسلامی، وه‌كچۆن هێزه كۆمۆنیست و هێزه‌كانی دیكه مافی خه‌باتیان هه‌یه، هێزه ئیسلامیه‌كانیش هه‌ر به‌م شێوه ده‌بێ مافیان هه‌بێت، سه‌یر نیه ئه‌گه‌ر رێكخراوێكی چه‌پ یا هه‌ر رێكخراوێكی تر راسته‌وخۆ یان ناراسته‌وخۆ هه‌وڵی دروستكردنی ده‌زگایه‌كی ئیسلامی بدات. لێ ئه‌وه‌یكه بزوتنه‌وه‌ی كورد له‌رۆژهه‌ڵاتی كوردستان خاڵی بوه له‌پروپاگه‌نده‌و ره‌ساڵه‌تی ئیسلامی، كاردانه‌وه‌یه‌كی سروشتی خه‌ڵك و بزوتنه‌وه‌ی كورد به‌‌هه‌مو بواره‌كانیه‌وه بوه له‌به‌رامبه‌ر تیۆكراسی ئێراندا....

ئه‌م وتاره له‌سایتی رێنێسانسدا بڵاو بۆته‌وه