دیالۆگ

حه‌لیم یوسف

وه‌رگێڕانی: سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی

عیرفان ره‌هنمون ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران:

به‌ڕای ئێمه‌ هێشتا زه‌مینه‌ بۆ پێكهێنانی به‌ره‌ی كوردستانی پێك نه‌هاتوه‌.

ئاماده‌كردنی: سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی

22ی پوشپه‌ڕی ئه‌مساڵ هاوكات بوو له‌گه‌ڵ هه‌ڤده‌هه‌مین ساڵیادی تیرۆری دكتۆر عه‌بدوڵره‌حمان قاسملوو، عیرفان ڕه‌هنمون ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی حزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران كه‌ نوێنه‌ره‌ له‌سلێمانی سه‌باره‌ت به‌كه‌سایه‌تی قاسملوو ده‌ڵێت " د. قاسملوو كه‌سێك بوو كه‌ زۆر زووتر له‌زه‌مانی خۆی هاته‌ دنیا. كه‌سایه‌تییه‌كه‌ كه‌ ده‌بوایه‌ له‌سه‌رده‌مێكی تردا بهاتایه‌ دنیاوه‌. وه‌ك هه‌ر بیرمه‌ندێك ده‌بێ رۆژگارێك تێپه‌ڕێ تا خه‌ڵك له‌گه‌ڵ بیروئه‌ندێشه‌ی ئه‌ودا ئاشنا ببن." پێشی وایه‌ له‌ناو ئۆپۆزۆسیۆنی ئێراندا وه‌ك كه‌سایه‌تییه‌كی میحوه‌ری ناسراوه‌، چونكه‌ هه‌میشه‌ توانیویه‌تی بیروبۆچوونه‌ لێك جیاوازه‌كان و ته‌نانه‌ت دژ به‌یه‌كه‌كانیش له‌یه‌ك نزیك بكاته‌وه‌. ئه‌وه‌ش بۆ چه‌ند شت ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌. یه‌كیان سیاسه‌تی ئوسوڵی حزبی دیموكرات سه‌باره‌ت به‌خودی ئێران كه‌ یه‌كێك له‌دروشمه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی دیموكراسی بۆ ئێرانه‌، ئه‌وی تریشیان ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ كارامه‌یی و لێزانیی د. قاسملوو له‌بواری دیپلۆماسیدا.

ئه‌ڵتاش ... ئۆردوگا تۆقێنه‌ره‌كه‌

ئا: ئاوێنه‌

هاوشێوه‌كانی پیاوێك، دوای "سه‌د ساڵ ته‌نیایی" ماركیز، به‌باشترین به‌رهه‌می ریالیزمی جادوویی له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێ. گۆڤاری "ئێل تی ئێمپۆ" ئاماژه‌ به‌فرۆشی به‌رچاوی ئه‌م كتێبه‌ ده‌كات له‌ئه‌مریكای لاتین و پێی وایه‌ له‌ناو به‌رهه‌مه‌كانی ساراماگۆدا باشترین به‌رهه‌مه‌. ساراماگۆ له‌م كتێبه‌یدا باس له‌سه‌رگه‌ردانییه‌كانی مرۆڤی هاوچه‌رخ ده‌كات كه‌ به‌ده‌ست ته‌كنۆلۆژیاوه‌ گرفتاره‌. شێوازی نووسینه‌كه‌ی له‌هی چیرۆكه‌كانی "ئیدگار ئالێن پۆ" ده‌چێت. كتێبه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌ك نووسراوه‌ كه‌ دوای ته‌واوکردنی په‌ره‌گر‌ه‌فێک، وێناكردنی په‌ره‌گرافه‌كانی تر‌، بۆ خوێنه‌ر ئه‌سته‌مه‌و دواجار كاتێك ده‌گه‌ینه‌ دوا لاپه‌ڕه‌، تازه‌ تێده‌گه‌ین كه‌ پێویسته‌ سه‌رله‌نوێ چیرۆكه‌كه‌ بخوێنینه‌وه‌!

ئاماده‌كردنی؛ سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی

ئه‌م ژنه‌ یاسازانه‌ كه‌ 48 ساڵی ته‌مه‌ن و كورده‌، یه‌كه‌مین ژنه‌ كه‌ له‌توركیا سه‌ره‌ڕای هه‌ڕه‌شه‌ی زۆرو چه‌ند جار گیران و سزای به‌ندیخانه‌، بوێرانه‌ توانیویه‌تی ده‌رباره‌ی ئه‌شكه‌نجه‌ی زیندانییه‌ سیاسییه‌كانی توركیا و به‌تایبه‌ت كه‌ڵك ئاژۆی سێكسی و ده‌ستدرێژی بۆ سه‌ر ژنان له‌زیندانه‌كانی ئه‌م وڵاته‌دا قسه‌ بكات.
باس و گفتوگۆی زۆر سه‌باره‌ت به‌وه‌رگرتنی توركیه‌ وه‌ك ئه‌ندامێكی یه‌كێتی ئه‌وروپا كراوه‌، ئه‌م یه‌كێتیه‌ مه‌رجی سه‌ره‌كیی ئه‌ندامێتی به‌ هه‌بوونی دیموكراسی و نه‌هێشتنی سزای له‌سێداره‌دان و په‌ژراندنی مافی كه‌مینه‌كان له‌م وڵاته‌دا ده‌به‌ستێته‌وه‌. سزای له‌سێداره‌دان به‌شێوه‌یه‌كی فه‌رمی له‌توركیا قه‌ده‌غه‌ كراوه‌، به‌ڵام په‌یڕه‌وكردنی ئه‌شكه‌نجه‌ی زیندانییه‌ سیاسیه‌كان هه‌روا درێژه‌ی هه‌یه‌.
پێنج ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ئه‌ره‌ن كه‌سكین وه‌ك ژنێكی پارێزه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌و ژنانه‌ی له‌زیندانه‌كاندا ده‌ستدرێژییان كرابوه‌ سه‌ر، كۆنفرانسێكی پرۆتستۆیی به‌رێوه‌ برد. ئه‌م كۆنفرانسه‌ له‌ڕاگه‌یه‌نه‌ گشتییه‌كانی توركیه‌دا ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی زۆری هه‌بوو.
بوێری ئه‌و له‌مباره‌وه‌و شكاندنی بێده‌نگی سه‌باره‌ت به‌ئه‌نجامدانی ئه‌شكه‌نجه‌ی جینسی له‌زیندانه‌كانی توركیه‌ بارێكی قورسی خسته‌ سه‌رشانی كه‌سكین. ئه‌و ده‌بوایه‌ به‌تاوانی سووككردنی هێزه‌ ئه‌منییه‌كان له‌به‌رامبه‌ر دادگا وه‌ڵام بداته‌وه‌. ئه‌م سكاڵایه‌ 16 ژنی تریشی له‌خۆوه‌ ده‌گرت كه‌ له‌كۆی 138 ژنی زیندانی ئه‌شكه‌نجه‌كراو له‌به‌رده‌م ڕاگه‌یه‌نه‌ گشتییه‌كان قسه‌یان كردبوو.

وتوێژی ئه‌كبه‌ر گه‌نجی له‌گه‌ڵ فرانسیس فۆكۆیاما

فایق گوڵپی: ئێمه‌ وه‌ك پارتی چاره‌سه‌ر بیروڕای عه‌بدوڵا ئۆجالان به‌ڕاست ده‌زانین.

ڕۆژی جیهانی ئاشتی پیرۆز بێ ..

نه‌خشه‌یه‌كى نویى رۆژهه‌ڵاتى ناوه راست

سێ پارچه‌ شێعر له سه‌لاح گو‌ڵ ئه‌ندامى ‌

1

 

من ره‌نجێکی ئینسانی

تۆ شێعرێکی یه‌زدانی.

من نه‌خه‌وتوی سه‌دان ساڵه

تۆ خه‌وێکی ئه‌فسوناوی ده‌م‌به‌یانی.

من تاراو و ته‌ریکه بوو له سه‌رچاوه

 له شوێنێکا عه‌قڵ نایبرێ سنوره‌کانی جودایی

 تۆ خه‌یاڵێکی رازداری.

من به تاسه‌ی هه‌ڵفرین و

تۆش دو باڵی په‌ریه‌کانی

 2

سه‌فه‌ر دور و نادیار

 ئاوڕێک به‌ر له رۆیشتنم                                            

له چاوی فرمێسکه‌وه روانیم  

بو به چۆم   

خوڕی

کوچه و کۆڵانی منداڵیم.

ماڵ ئاوا

له هه‌ر کوێ بم

هام له که‌نار

هه‌ر چاوه‌رێم و ئینتیزار

ده‌گا به گوێم

شڵپه‌ی شه‌پۆله‌کانی شار.

3

تاراوگه‌یه و

 رێژنه بارانی پاییزی

  له به‌ر چاوی حه‌به‌ساوی جه‌نگه‌ڵێکی بێ گه‌ڵادا

شین ده‌بێته‌وه ته‌نیایى. 

داوا له‌پارتی چاره‌سه‌ر ده‌كریت باره‌گاكانی له‌سلیمانی دابخات

رۆژی پێنجشه‌ممه‌ له‌لایه‌ن پارێزگاری سلێمانیه‌وه‌ داوا له‌سكرتێری پارتی چاره‌سه‌ری دیموكراتی كوردستان د. فایق گوڵپی ده‌كرێت كه‌ باره‌گاكانی له‌سلێمانی دابخات به‌هۆی نه‌بوونی مۆڵه‌ته‌وه‌. گوڵپیش هۆی داخستنی باره‌گاكه‌یانی گه‌ڕانده‌وه‌ بۆ هۆكاری سیاسی.

د. فایق گوڵپی له‌لێدوانێكی تایبه‌تدا ده‌رباره‌ی هۆكاری ئه‌و كێشانه‌ی كه‌ له‌ ماوه‌ی رابردوودا بۆ حزبه‌كه‌یان دروست بوه‌ وتی: له‌وه‌ته‌ی پارتی چاره‌سه‌ر دامه‌زراوه‌ له‌ڵایه‌ن پارتی و یه‌كێتییه‌وه‌ پێشوازی لێنه‌كراوه‌و به‌رده‌وام هه‌وڵ دراوه‌ له‌سه‌ر پێی خۆی نه‌وه‌ستێ و دژایه‌تییان كردوه‌. ده‌رباره‌ی داواكردنی حزبه‌كه‌یان به‌مه‌به‌ستی مۆڵه‌ت وه‌رگرتن له‌حكومه‌تی هه‌رێم، ناوبراو وتی: "ئێمه‌ له‌مانگی 6ی 2004ه‌وه‌ داوای مۆڵه‌تی ره‌سمیمان كردوه‌ له‌حكومه‌ت، به‌ڵام تا ئێستا وه‌ڵام نه‌دراوینه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا هه‌ر هێزو لایه‌نێك داوای مۆڵه‌ت بكات به‌گوێره‌ی یاسایه‌ك كه‌ له‌په‌رله‌مانی كوردستانه‌وه‌ ده‌رچوه‌، تا ماوه‌یه‌ی سێ مانگ مۆڵه‌تی نه‌درایه‌، ئه‌وا به‌شێوه‌یه‌كی یاسایی ئه‌و لایه‌نه‌ مۆڵه‌ت پێدراوه‌. هه‌روه‌ها ئێمه‌ له‌كابینه‌ی پێنجه‌میشدا یاداشتێكمان پێشكه‌ش كردون كه‌ تا ئێستا بێ وه‌ڵامه‌". ده‌قی دیمانه‌كه‌ له‌رۆژانی داهاتوودا بخوێنه‌وه‌.

قوڵینگی ویرانكردنی شوینه‌واره‌ مێژووییه‌كان له‌ئه‌رد درا

وه‌رگێڕانی: سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی

دوای چه‌ندین ساڵ ناكۆكی و ملمڵانێ له‌سه‌ر دروستكردنی به‌نداوێك له‌سه‌ر ئاوی روباری دیجله‌ كه‌ كۆمه‌ڵێكی بێ هاوتا له‌شوێنه‌واره‌ مێژوییه‌كان ده‌خاته‌ ژێر ئاوه‌وه‌، دواجار سه‌رۆك وه‌زیرانی توركیا قوڵینگی ده‌ستپێكردنی كاره‌كانی له‌ئه‌رد دا.

لایه‌نگرانی دروستكردنی به‌نداوه‌كه‌ ده‌ڵێن كه‌ ئه‌م هه‌نگاوه‌ بۆ ناوچه‌ كوردنشینه‌كانی توركیا كه‌ به‌له‌نگازترن له‌شوێنه‌كانی تری ئه‌و وڵاته‌، ئاو و كاره‌با و پیشه‌ی جۆراوجۆر له‌گه‌ڵ خۆیدا دێنێ، به‌ڵام دژبه‌ران، ئه‌م به‌نداوه‌ به‌هۆكاری تووناكردنی باژێری مێژوویی حه‌سه‌نكه‌یف ده‌زانن كه‌ میراتێكی مێژوویی چه‌ند هه‌زار ساڵه‌ی له‌باوه‌ش گرتوه‌.

ئه‌م به‌نداوه‌ به‌ناوی گوندێكی نزیك خۆیه‌وه‌ كراوه‌ به‌ناوی ئیلی سو له‌47 كیلۆمه‌تری سنووری سووریا له‌پارێزگای كوردنشینی دیاربه‌كر و ئه‌گه‌ر ته‌واو ببێت، له‌ڕوانگه‌ی كه‌ڵه‌كه‌كردنی ئاوه‌وه‌، دووهه‌مین سه‌دی گه‌وره‌ی توركیا ده‌بێت.

چاپكراوه‌ی نوێ 

 چاپكراوه‌ی نوێ

• كۆنفرانسا زمانێ كوردی

• سێهه‌مین رۆژێن وێژه‌یێ ل دیاربه‌كرێ

• وتار

• وه‌شانی ئه‌نیستیتۆی كوردیی له‌ئامه‌د

ميليتاريزه شدن سياست در کشورهای در حال توسعه

مولود آفند

mwlodafend@yahoo.com

یکی از پدیده های چشم گیری که طی سده گذشته بسیاری از کشورهای در حال توسعه با آنها مواجه بوده اند، پدیده میلیتاریزه شدن سیاست یا ورود نظامیان به عرصه قدرت سیاسی می باشد. البته امروزه تحت تأثیر عواملی چون خیزش گفتمان توسعه سیاسی، بسیاری از حکومت های نظامی به انحای مختلف جای خود را به حکومت های غیر نظامی داده اند، اما با این حال، پدیده میلیتاریسم هنوز جایگاه قابل توجهی در منطق سیاسی کشورهای در حال توسعه دارد. در این میان شاید اولین سوالی که به ذهن برسد این باشد که چرا و چگونه نظامیان پا را از حدود نظامی خود فراتر گذاشته و وارد عرصه سیاست می شوند؟ در این مقاله ما درصدد پاسخ گویی به این سوال خواهیم بود. البته در این جا باید تأکید شود که ما در پی داوری ارزشی یا ارایه گزاره ای صریح مبنی بر مثبت یا منفی بودن نقش نظامیان در سیاست نیستیم و حدود محتوایی این مقاله صرفاً ریشه ها و مکانیزم های میلیتاریزه شدن سیاست است.

چاپكراوه‌ی نوێ 

• فه‌رهه‌نگ

• كوردی ــ توركی

• مسته‌فا گازی

• ئه‌نیستیتۆی كوردیی ئامه‌د